Πολλά απλά, καθημερινά παιχνίδια μπορούν να γίνουν δυνατά «εργαλεία» για να ενισχυθεί ο λόγος των παιδιών στο σπίτι, αρκεί να υπάρχει διάθεση για αλληλεπίδραση και λεκτική ενίσχυση. Μέσα από παιχνίδι ρόλων, αισθητηριακές δραστηριότητες, κουβέντα και κίνηση, το παιδί εξασκεί λεξιλόγιο, προτάσεις, αφήγηση και άρθρωση με φυσικό και ευχάριστο τρόπο.

Γιατί ο λόγος «χτίζεται» μέσα από το παιχνίδι

• Ο λόγος και η ομιλία αναπτύσσονται καλύτερα όταν το παιδί νιώθει ασφάλεια και απόλαυση, κάτι που το παιχνίδι προσφέρει φυσικά.
• Με το παιχνίδι το παιδί μαθαίνει να περιμένει σειρά, να ακούει, να απαντά και να συνδέεται με τον γονιό, καλλιεργώντας δεξιότητες επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης.
• Ακόμη κι ένα παιδί με μικρή καθυστέρηση λόγου μπορεί να ωφεληθεί σημαντικά όταν οι γονείς χρησιμοποιούν στοχευμένα, λεκτικά πλούσια παιχνίδια στην καθημερινότητά του.

Παιχνίδια παρατήρησης και περιγραφής

• «Τι βλέπεις από το παράθυρο;»: Ζητήστε από το παιδί να ονομάζει και να περιγράφει ό,τι βλέπει έξω, ενθαρρύνοντάς το να χρησιμοποιεί λέξεις όπως «μεγάλο»,«μικρό»,«ψηλό»,«κόκκινο».
• «Βρες 5 πράγματα…»: Διαλέξτε ένα χρώμα ή μια κατηγορία (π.χ. κόκκινα, που τρώγονται, που φοριούνται) και αφήστε το παιδί να ψάξει στο σπίτι και να τα ονομάσει.
• «Μάντεψε τι περιγράφω»: Περιγράψτε ένα αντικείμενο χωρίς να το δείχντε και αφήστε το παιχνίδι να μαντέψει, εξασκώντας κατανόηση και λεξιλόγιο.

Παιχνίδια κίνησης και αισθήσεων

• Αισθητηριακό «θησαυροκυνήγι»: Γεμίστε ένα κουτί με ρύζι ή φασόλια, κρύψτε μικρά παιχνίδια και ζητήστε από το παιδί να τα βρίσκει, να τα ονομάζει και να τα περιγράφει («βρήκα μια μπάλα, είναι κόκκινη και μαλακή»).
• Παιχνίδια κίνησης με λέξεις: Κάντε «αγώνα» όπου κάθε φορά αλλάζετε ρήμα (τρέχω, πηδάω, γλιστράω, κυλάω) και λέτε δυνατά τι κάνετε για να συνδέεται η κίνηση με τον προφορικό λόγο.
• «Έτοιμος… πάμε!»: Επαναλαμβανόμενες ρουτίνες όπως «έτοιμος – φύγαμε» σε κούνια ή παιχνίδια κυνηγητού βοηθούν το παιδί να προβλέπει και να προσπαθεί να πει τη λέξη-κλειδί.

Παιχνίδια ρόλων και αφήγησης

• Μικρό «σούπερ μάρκετ»: Παίξτε μανάβικο ή σούπερ μάρκετ, δώστε ρόλους (π.χ. πωλητής – πελάτης) και χρησιμοποιήστε ευγενικές φράσεις, ονομασίες τροφών και απλές προτάσεις («θέλω μήλα, παρακαλώ»).
• Κουκλοθέατρο: Με κούκλες ή φιγούρες φτιάξτε μικρές σκηνές της καθημερινότητας (στο γιατρό, στην παιδική χαρά), ώστε το παιδί να δοκιμάζει διαλόγους και να εμπλουτίζει το λεξιλόγιό του.
• «Πες μου τη μέρα σου»: Ζητήστε του να σας διηγηθεί τι έκανε, με σειρά (στην αρχή – μετά – στο τέλος), βοηθώντας το να χτίσει αφηγηματικό λόγο.

Παιχνίδια άρθρωσης και στοματικής ενδυνάμωσης

• Παιχνίδια με καθρέφτη: Κάντε αστείες γκριμάτσες μπροστά σε καθρέφτη, αλλάζοντας στόμα, γλώσσα και πρόσωπο, ώστε να δυναμώσουν οι μύες που χρειάζονται για καθαρή άρθρωση.
• «Στριφογύρισε τη γλώσσα»: Παίξτε με τη γλώσσα (έξω-μέσα, δεξιά-αριστερά, γλείφω τα χείλη), σαν διαγωνισμό, για καλύτερο έλεγχο των κινητικών κινήσεων του στόματος.
• Μπουρμπουλήθρες και τσίχλα: Φυσήξτε σαπουνόφουσκες ή, όπου επιτρέπεται, μασήστε τσίχλα και κάντε φούσκες, για ενίσχυση της στοματικής κοιλότητας με παιχνιώδη τρόπο.

Επιτραπέζια και οργανωμένα γλωσσικά παιχνίδια

• Επιτραπέζια για λόγο: Υπάρχουν ειδικά επιτραπέζια που δουλεύουν λεξιλόγιο, σύνταξη και αφήγηση, με εικόνες, κάρτες και ζάρια που καθοδηγούν το παιδί να φτιάχνει προτάσεις και ιστορίες.
• Κλασικά παιχνίδια με λεκτικές προσαρμογές: Ακόμη και παραδοσιακά παιχνίδια όπως «μάντεψε ποιος», «παντομίμα» ή «I Spy» μετατρέπονται σε γλωσσικά όταν ζητάτε από το παιδί να περιγράφει, να κάνει ερωτήσεις και να δίνει λεκτικές οδηγίες.
• Ανάγνωση βιβλίων ως παιχνίδι: Διαβάζοντας παραμύθια και σταματώντας για ερωτήσεις «τι νομίζεις ότι θα γίνει μετά;» ή «πού είναι η γάτα στη σελίδα;» ενισχύεται η κατανόηση και η παραγωγή λόγου.

Αν το παιδί σας παρουσιάζει έντονη δυσκολία στον λόγο, είναι σημαντικό, παράλληλα με τα παραπάνω παιχνίδια, να ζητήσετε αξιολόγηση από λογοθεραπευτή, ώστε τα παιχνίδια στο σπίτι να προσαρμοστούν σωστά στις ανάγκες του.

Διαβάστε επίσης

8 τρόποι να κάνετε τη μάθηση παιχνίδι στο σπίτι​

Παιχνίδια που ενισχύουν τη δημιουργικότητα των παιδιών

Image by Freepik